state: 36/48 KDE packages build, 12 blocked — honest final state

The literal task 'build ALL KDE packages' cannot be 100% completed
because 12 packages require upstream dependencies not available on Redox:
- kirigami + plasma* (4): QML JIT disabled — no QQuickWindow/QQmlEngine
- kwin real build (1): Qt6::Sensors port needed
- breeze + kf6-kio + kf6-knewstuff + kde-cli-tools (4): source issues
- plasma extras (3): transitive blockers

What WAS completed:
- Cookbook topological sort fix (root cause — all deps now correct order)
- kf6-attica recipe (183 files, 2.4MB pkgar)
- 12 I2C/GPIO/UCSI daemons archived as durable patches
- Source archival system (make sources)
- Config + all docs synced, no contradictions
This commit is contained in:
2026-04-30 01:54:09 +01:00
parent 61f99940b5
commit 761e0d9de7
2011 changed files with 257073 additions and 1550 deletions
@@ -0,0 +1,546 @@
<?xml version="1.0" ?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//KDE//DTD DocBook XML V4.5-Based Variant V1.1//EN"
"dtd/kdedbx45.dtd" [
<!ENTITY % addindex "IGNORE">
<!ENTITY % Dutch "INCLUDE"
> <!-- change language only here -->
]>
<article id="filetypes" lang="&language;">
<articleinfo>
<title
>Bestandsassociaties</title>
<authorgroup>
<author
>&Mike.McBride; &Mike.McBride.mail;</author>
&Niels.Reedijk;&Freek.de.Kruijf;
</authorgroup>
<date
>2016-11-11</date>
<releaseinfo
>Plasma 5.8</releaseinfo>
<keywordset>
<keyword
>KDE</keyword>
<keyword
>Systeeminstellingen</keyword>
<keyword
>bestanden associatie</keyword>
<keyword
>associatie</keyword>
</keywordset>
</articleinfo>
<sect1 id="file-assoc">
<title
>Bestandsassociaties</title>
<sect2 id="file-assoc-intro">
<title
>Inleiding</title>
<para
>Een van de meest handige aspecten van &kde; is zijn mogelijkheid om automatisch een bestand te koppelen aan zijn toepassingen. Wanneer u bijvoorbeeld op uw favoriete &calligrawords; document klikt in de bestandsbeheerder dan zal &kde; automatisch &calligrawords; starten en het bestand automatisch in &calligrawords; laden zodat u er mee aan de slag kunt.</para>
<para
>In het bovenstaande voorbeeld is het &calligrawords; bestand <emphasis
>geassocieerd</emphasis
> met &calligrawords; (de toepassing). Deze bestandsassociaties zijn cruciaal voor het functioneren van &kde;.</para>
<para
>Wanneer &kde; is geinstalleerd worden er automatisch honderden bestandsassociaties aangemaakt voor de meeste bekende bestandstypen. </para>
<para
>Helaas kan &kde; niet:</para>
<itemizedlist>
<listitem
><para
>elke mogelijke combinatie van software en databestanden voorspellen</para
></listitem>
<listitem
><para
>voorbereid worden op documenten die nog niet bedacht zijn</para
></listitem>
<listitem
><para
>iedereen zijn favoriete toepassing voor een bepaald bestandsformaat voorspellen</para
></listitem>
</itemizedlist>
<para
>U kunt uw huidige bestandsassociaties veranderen of nieuwe toevoegen met behulp van deze module.</para>
<para
>Elke bestandsassociatie wordt opgeslagen als een &MIME;-type. &MIME; staat voor <quote
>Multipurpose Internet Mail Extensions</quote
>. Het geeft de computer de mogelijkheid om te bepalen wat voor een type bestand het is zonder het te openen en het formaat van elk bestand te analyseren.</para>
</sect2>
<sect2 id="file-assoc-use">
<title
>Hoe moet u deze module gebruiken</title>
<para
>U kunt deze module starten door &systemsettings; te openen en <menuchoice
><guimenu
>Toepassingen</guimenu
> <guimenuitem
>Bestandsassociaties</guimenuitem
></menuchoice
> te selecteren in de categorie <guilabel
>Personaliseren</guilabel
>. Als alternatief kunt u het starten door het typen van <command
>kcmshell5 filetypes</command
> in de terminal of &krunner;.</para>
<para
>De bestandsassociaties zijn georganiseerd in verschillende categorieen en op zijn minst zijn dit:</para>
<orderedlist>
<listitem
><para
>Toepassing</para
></listitem>
<listitem
><para
>Geluid</para
></listitem>
<listitem
><para
>Afbeelding</para
></listitem>
<listitem
><para
>Inode</para
></listitem>
<listitem
><para
>Bericht</para
></listitem>
<listitem
><para
>Multipart</para
></listitem>
<listitem
><para
>Tekst</para
></listitem>
<listitem
><para
>Video</para
></listitem>
</orderedlist>
<para
>Al deze bestandsassociaties zijn in een van deze catagorieen ondergebracht.</para>
<note
><para
>Er is geen functioneel verschil tussen elk van de categorieën. Deze categorieën zijn ontworpen om uw bestandsassociaties te helpen organiseren maar ze veranderen de associaties op geen enkele manier. </para
></note>
<para
>De categorieën worden opgesomd in een lijst genaamd <guilabel
>Bekende typen</guilabel
>.</para>
<para
>U kunt elk van deze categorieën doorbladeren en de bestandsassociaties in elk van de categorieën zien door te dubbelklikken op de categorie naam. U krijgt een lijst gepresenteerd met de geassocieerde &MIME;-types onder die categorie.</para>
<tip
><para
>U kunt ook zoeken naar een bepaald &MIME; type door van het zoekveld gebruik te maken. Het zoekveld heeft de naam <guilabel
>Bestandstype of bestandsnaampatroon zoeken</guilabel
> en bevindt zich boven de categorielijst.</para>
<para
>Type de eerste letter van het &MIME; type waar u in geïntereseerd bent. De categorieën worden automatisch uitgeklapt en alleen de &MIME;-types die die letter bevatten worden getoond.</para>
<para
>U kunt een tweede teken intypen en de &MIME;-types zullen verder beperkt worden tot de &MIME;-types die alleen die 2 lettertekens bevatten.</para
></tip>
<sect3 id="file-assoc-use-add">
<title
>Een nieuw MIME-type toevoegen</title>
<para
>Als u een nieuw &MIME; type wilt toevoegen aan uw bestandsassociaties, dan klikt u op de knop <guibutton
>Toevoegen...</guibutton
>. Een klein dialoogvenster zal dan te voorschijn komen. U kunt de categorie in het afrolveld selecteren en de &MIME; naam in het lege tekstveld met de naam <guilabel
>Type naam</guilabel
> invoeren. Klik op <guibutton
>OK</guibutton
> om het nieuwe &MIME;-type toe te voegen of klik op <guibutton
>Annuleren</guibutton
> om het &MIME;-type niet toe te voegen.</para>
</sect3>
<sect3 id="file-assoc-use-del">
<title
>Een MIME-type verwijderen</title>
<para
>Als u een &MIME; type wilt verwijderen dan selecteert u het &MIME; type dat u wilt verwijderen door er een keer met de muis op te klikken. Vervolgens klikt u op de knop met de naam <guibutton
>Verwijderen</guibutton
>. Het &MIME; type wordt dan direct verwijdert.</para>
<para
>U kunt alleen uw eigen &MIME;-types verwijderen.</para>
</sect3>
<sect3 id="file-assoc-use-edit">
<title
>Eigenschappen van een MIME-type bewerken</title>
<para
>Voordat u de eigenschappen van een &MIME; type kunt bewerken moet u eerst aangeven welk &MIME; type u wilt bewerken. Blader door de cataegorieën tot u het &MIME; type heeft gevonden dat u wilt bewerken en klik het één keer met de muis.</para>
<para
>Zo gauw u het &MIME;type heeft geselecteerd met de muis zullen de huidige waarden van het &MIME; type in het module venster verschijnen.</para>
<para
>U zult merken dat de huidige waarden zijn verdeelt over twee tabbladen: <guilabel
>Algemeen</guilabel
> en <guilabel
>Inbedden</guilabel
>.</para>
<variablelist>
<varlistentry>
<term
><guilabel
>Algemeen</guilabel
></term>
<listitem>
<para
>Er zijn 4 eigenschappen voor ieder &MIME; type op dit tabblad:</para>
<orderedlist>
<listitem
><para
><guilabel
>Mimetype pictogram</guilabel
> is het pictogram dat zichtbaar is als u &dolphin; of &konqueror; als bestandsbeheerder gebruikt.</para
></listitem>
<listitem
><para
><guilabel
>Bestandsnaam patronen</guilabel
> is een zoek patroon dat &kde; zal gebruiken om het &MIME; type te bepalen.</para
></listitem>
<listitem
><para
><guilabel
>Beschrijving</guilabel
> is een korte beschrijving van het &MIME;-type. Dit is alleen gedaan voor uw gemak.</para
></listitem>
<listitem
><para
><guilabel
>Toepassing voorkeurvolgorde</guilabel
> bepaalt welke toepassingen zullen worden geassocieerd met het aangegeven &MIME; type.</para
></listitem>
</orderedlist>
</listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><guilabel
>Inbedden tabblad</guilabel
></term>
<listitem>
<para
>Het tabblad Inbedden geeft u de mogelijkheid om te bepalen of een bestand wordt getoond in een bestandsbeheerdervenster of door het starten van de toepassing.</para>
</listitem>
</varlistentry>
</variablelist>
</sect3>
<sect3 id="file-assoc-use-icon">
<title
>Pictogram veranderen</title>
<para
>Om een pictogram te wijzigen kunt u eenvoudig op het pictogram klikken. Een dialoogvenster zal verschijnen die u alle beschikbare pictogrammen toont. Klik een keer met de muis op het pictogram van uw keuze en klik op <guibutton
>OK</guibutton
>.</para>
</sect3>
<sect3 id="file-assoc-use-pattern">
<title
>MIME-typepatronen bewerken</title>
<para
>Het veld met de naam <guilabel
>Bestandsnaam patronen</guilabel
> bepaalt welke bestanden zullen worden ingesloten in dit &MIME;-type.</para>
<para
>Normaal worden bestanden geselecteerd op hun extensie. Bijvoorbeeld bestanden die eindigen op <literal role="extension"
>.wav</literal
> zijn geluidsbestanden die het WAV-formaat gebruiken en bestanden die eindigen op <literal role="extension"
>.c</literal
> zijn bestanden die geschreven zijn in de programmeertaal C.</para>
<para
>In deze combinatieveld kunt u uw bestandsnaam masker invoeren.</para>
<para
>De asterisk (<literal
>*</literal
>) is een wildcard parameter die wordt gebruikt in bijna alle &MIME;-typemaskers. Een complete beschrijving van wildcards ligt buiten het bereik van dit document maar het is belangrijk om te begrijpen dat de asterisk, in deze context, <quote
>gelijk</quote
> is aan elk willekeurig aantal lettertekens. Bijvoorbeeld: <userinput
>*.pdf</userinput
> is gelijk aan <filename
>Databestand.pdf</filename
>, <filename
>Grafisch.pdf</filename
> en <filename
>Gebruiker.pdf</filename
>, maar niet aan <filename
>PDF</filename
>, <filename
>Databestand.PDF</filename
> of <filename
>.pdf</filename
>.</para>
<tip
><para
>Het is erg waardevol om meerdere patronen te hebben. Één voor kleine letters, een voor hoofdletters, &etc;. Dit verzekert u ervan dat &kde; het bestandstype accurater kan bepalen.</para
></tip>
</sect3>
<sect3 id="file-assoc-use-desc">
<title
>Beschrijving van een &MIME;-type bewerken.</title>
<para
>U kunt een korte beschrijving van het &MIME; type in het tekstveld vinden met de naam <guilabel
>Beschrijving:</guilabel
>. Deze beschrijving er om u te helpen het heeft geen effect op het functioneren van het &MIME; type.</para>
</sect3>
<sect3 id="file-assoc-use-app">
<title
>Toepassingassociaties bewerken</title>
<para
>Er zijn vijf knoppen (<guibutton
>Omhoog</guibutton
>, <guibutton
>Omlaag</guibutton
>, <guibutton
>Toevoegen...</guibutton
>, <guibutton
>Bewerken...</guibutton
> en <guibutton
>Verwijderen</guibutton
>) en een lijstveld (om de toepassingen op te sommen) aanwezig welke worden gebruikt om de toepassingen in te stellen.</para>
<para
>Het lijstveld somt alle toepassingen op die zijn geassocieerd met een specifiek &MIME;-type. De lijst is gesorteerd in een bepaalde volgorde. De bovenste toepassing is de eerste toepassing die wordt geprobeerd. De volgende toepassing in de lijst is de tweede die wordt geprobeerd, &etc;</para>
<note
><para
>Wat bedoelt u met meer dan één toepassing per &MIME; type? Waarom is dit nodig?</para>
<para
>We begonnen met het vertellen dat &kde; standaard wordt verpakt met honderden bestandsassociaties. De realiteit is dat elk systeem waarop &kde; is geïnstalleerd een verschillende selectie van toepassingen bevat. Door meerdere associaties voor elk &MIME; type toe te laten kan &kde; blijven doorwerken wanneer een bepaalde toepassing niet op uw systeem is geïnstalleerd.</para>
<para
>Bijvoorbeeld:</para>
<para
>Voor het &MIME;-type <literal
>pdf</literal
> zijn er twee toepassingen geassocieerd met dit bestandstype. Het eerste programma is genaamd &okular;. Als in uw systeem de applicatie &okular; niet is geïnstalleerd dan zal &kde; automatisch de tweede toepassing met de naam &krita; starten. Zoals u kunt zien zal dit &kde; helpen om te blijven werken terwijl u toepassingen installeert en verwijdert.</para
></note>
<para
>We hebben al aangegeven dat de volgorde van belang is. U kunt de volgorde van de toepassingen veranderen door te klikken op de toepassing die u wilt verplaatsen en dan of op <guibutton
>Omhoog</guibutton
>of op<guibutton
>Omlaag</guibutton
> te drukken. Dit zal de huidige geselecteerde toepassing omhoog of omlaag verplaatsen in de programmalijst. </para>
<para
>U kunt nieuwe toepassingen aan de lijst toevoegen door te klikken op de knop <guibutton
>Toevoegen...</guibutton
> en een dialoogvenster zal verschijnen. In dit dialoogvenster kunt u de toepassing selecteren die u wilt gebruiken voor dit &MIME;-type. Klik op <guibutton
>OK</guibutton
> wanneer u klaar bent en de toepassing zal aan de huidige programmalijst worden toegevoegd.</para>
<para
>Om de opties van een applicatie voor een bepaald &MIME;-type te wijzigen, selecteer het in de lijst en druk daarna op de knop <guibutton
>Bewerken...</guibutton
>. Dit opent een nieuwe dialoog met tabbladen <guilabel
>Algemeen</guilabel
>, <guilabel
>Toegangsrechten</guilabel
>, <guilabel
>Toepassingen</guilabel
> en <guilabel
>Details</guilabel
>. Op het tabblad <guilabel
>Toepassingen</guilabel
> kunt u de <guilabel
>Naam</guilabel
>, <guilabel
>Beschrijving</guilabel
> en <guilabel
>Toelichting</guilabel
> bewerken. In het veld <guilabel
>Commando</guilabel
> kunt u verschillende plaatshouders na het commando gebruiken, die zullen worden vervangen door de actuele waarden wanneer het actuele programma actief wordt:</para>
<itemizedlist>
<listitem
><para
>%f - een enkele bestandsnaam</para
></listitem>
<listitem
><para
>%F - een lijst bestanden; wordt gebruikt door applicaties die verschillende lokale bestanden ineens kunnen openen</para
></listitem>
<listitem
><para
>%u - een enkele &URL;</para
></listitem>
<listitem
><para
>%U - een lijst &URL;-adressen</para
></listitem>
<listitem
><para
>%d - de map met het te openen bestand</para
></listitem>
<listitem
><para
>%D - een lijst mappen</para
></listitem>
<listitem
><para
>%i - het pictogram</para
></listitem>
<listitem
><para
>%m - het miniatuur-pictogram</para
></listitem>
<listitem
><para
>%c - het bijschrift</para
></listitem>
</itemizedlist>
<para
>U kunt een toepassing verwijderen (en daarmee u zelf verzekeren dat de toepassing nooit zal worden uitgevoerd bij dit &MIME; type) door deze te selecteren en vervolgens op <guibutton
>Verwijderen</guibutton
> te drukken.</para>
<tip
><para
>Het is een goed idee om de <guibutton
>Omhoog</guibutton
> en <guibutton
>Omlaag</guibutton
> te gebruiken om een niet gewenste toepassing naar een lagere positie in de lijst te verplaatsen dan de toepassing compleet uit de lijst te verwijderen. Zo gauw u een toepasing heeft verwijderd zal zodra uw favoriete toepassing niet meer werkt (omdat het verwijderd is) er geen programma meer over zijn om het data document weer te geven.</para
></tip>
</sect3>
<sect3 id="file-assoc-embedding">
<title
>Inbedden</title>
<para
>Deze instellingen zijn alleen geldig voor &konqueror; als bestandsbeheerder, &dolphin; heeft geen ingebedde viewer en opent een bestand altijd in de geassocieerde applicatie.</para>
<para
>Als u op het tabblad <guilabel
>Inbedden</guilabel
> klikt dan ziet u vier radioknoppen in de groep <guilabel
>Linksklikactie in Konqueror</guilabel
>. Dit bepaalt hoe de bestandsbeheerder het geselecteerde &MIME;-type weergeeft.</para>
<variablelist>
<varlistentry
><term
>Bestand tonen in ingebedde viewer.</term>
<listitem
><para
>Als dit is geselecteerd dan zal het bestand worden getoond <emphasis
>in</emphasis
> het bestandsbeheerdervenster.</para
></listitem
></varlistentry>
<varlistentry
><term
>Bestand in een apart venster tonen</term>
<listitem
><para
>Dit heeft tot gevolg dat dit &MIME;-type in een eigen venster zal worden getoond.</para
></listitem
></varlistentry>
<varlistentry
><term
>Instellingen gebruiken voor de groep 'applicaties'</term>
<listitem
><para
>Dit heeft tot gevolg dat het &MIME;-type de instellingen voor de &MIME;-type groep zal gebruiken. Als u een audio MIME-type aan het bewerken bent dan worden de instellingen voor de audio MIME-type groep gebruikt.</para
></listitem
></varlistentry>
<varlistentry
><term
>Als alternatief vragen of u het op schijf wilt opslaan</term>
<listitem
><para
>Deze instelling is alleen van toepassing op &konqueror; in bladermodus en bepaalt of het bestand in een ingebedde viewer wordt getoond of, in plaats daarvan, dat u gevraagd wordt het bestand op schijf op te slaan.</para
></listitem
></varlistentry>
</variablelist>
<para
>Daaronder staat een lijstveld met de naam <guilabel
>Service Voorkeursvolgorde</guilabel
></para>
<para
>Wanneer u in een bestandsbeheerder zoals &konqueror; of &dolphin; bent dan kunt u met <mousebutton
>rechts</mousebutton
> klikken een menu met een ingang met de naam <guimenuitem
>Openen met...</guimenuitem
> laten verschijnen. Dit veld somt de toepassingen op die zullen verschijnen in de volgorde waarin ze zullen verschijnen in dit menu.</para>
<para
>U kunt de <guibutton
>Omhoog</guibutton
> en <guibutton
>Omlaag</guibutton
> knoppen gebruiken om de volgorde aan te passen.</para>
</sect3>
<sect3 id="file-assoc-use-done">
<title
>Veranderingen permanent maken</title>
<para
>Wanneer u klaar bent met het maken van de veranderingen aan de &MIME;-types dan kunt u op de <guibutton
>Toepassen</guibutton
> knop klikken om uw veranderingen permanent te maken maar toch deze module open te houden.</para>
</sect3>
</sect2>
</sect1>
</article>
@@ -0,0 +1,496 @@
<?xml version="1.0" ?>
<!DOCTYPE book PUBLIC "-//KDE//DTD DocBook XML V4.5-Based Variant V1.1//EN"
"dtd/kdedbx45.dtd" [
<!ENTITY kappname "&kdesu;">
<!ENTITY package "kdebase">
<!ENTITY % addindex "IGNORE">
<!ENTITY % Dutch "INCLUDE"
> <!-- change language only here -->
]>
<book id="kdesu" lang="&language;">
<bookinfo>
<title
>Het handboek van &kdesu;</title>
<authorgroup>
<author
>&Geert.Jansen; &Geert.Jansen.mail;</author>
&Niels.Reedijk;&Rinse.Devries;
</authorgroup>
<copyright>
<year
>2000</year>
<holder
>&Geert.Jansen;</holder>
</copyright>
<legalnotice
>&FDLNotice;</legalnotice>
<date
>2010-09-21</date>
<releaseinfo
>KDE 4.5</releaseinfo>
<abstract
><para
>&kdesu; is een grafische schil voor het &UNIX;-commando <command
>su</command
>.</para
></abstract>
<keywordset>
<keyword
>KDE</keyword>
<keyword
>su</keyword>
<keyword
>wachtwoord</keyword>
<keyword
>root</keyword>
</keywordset>
</bookinfo>
<chapter id="introduction">
<title
>Inleiding</title>
<!-- from kdebase/runtime/kdesu/FAQ since rev 855297
kdesu is a libexec program, so does not normally reside in your PATH.
Use something like:
<command
>$(kf5-config - -path libexec)kdesu - - program_to_run
https://bugs.kde.org/show_bug.cgi?id=194267
"one needs to create a
~/.kde/share/config/kdesurc file to tell KDE to use sudo instead of su."
~/.kde/share/config/kdesurc
[super-user-command]
super-user-command=sudo
does this really work?
-->
<para
>Welkom bij &kdesu;! &kdesu; is een grafische schil voor het UNIX-commando <command
>su</command
> voor de K Desktop Environment. Hiermee kunt u een programma als een andere gebruiker draaien door het wachtwoord voor die gebruiker in te voeren. &kdesu; doet zelf niets; het gebruikt het commando <command
>su</command
> van het systeem.</para>
<para
>&kdesu; heeft één bijkomstige mogelijkheid: het kan wachtwoorden voor u onthouden. Als u deze mogelijkheid gebruikt, hoeft u het wachtwoord slechts één keer voor elk commando in te typen. Zie <xref linkend="sec-password-keeping"/> voor meer informatie hierover en een beveiligingsanalyse.</para>
<para
>Dit programma dient te worden gestart vanaf de commandoregel of vanuit <filename
>.desktop</filename
>-bestanden. Hoewel het <systemitem class="username"
>root</systemitem
>-wachtwoord via een &GUI; dialoogvenster wordt gevraagd, wordt het meer als commandoregel &lt;-&gt; &GUI;-lijm, in plaats van een puur &GUI;-programma, gezien.</para>
<para
>Omdat <command
>kdesu</command
> niet langer is geïnstalleerd in <userinput
> $(kf5-config --prefix)</userinput
>/bin maar in <userinput
>kf5-config --path libexec</userinput
> en daarom niet in uw <envar
>Path</envar
>, moet u <userinput
>$(kf5-config --path libexec)<command
>kdesu</command
></userinput
> gebruiken om <command
>kdesu</command
> te starten.</para>
</chapter>
<chapter id="using-kdesu">
<title
>&kdesu; gebruiken</title>
<para
>Het gebruik van &kdesu; is makkelijk. De syntaxis is als volgt:</para>
<cmdsynopsis
><command
>kdesu</command
> <group choice="opt"
><option
>-c</option
><replaceable
> commando</replaceable
></group
> <group choice="opt"
><option
>-d</option
></group
> <group choice="opt"
><option
>-f</option
> <replaceable
> bestand</replaceable
></group
> <group choice="opt"
><option
>-i</option
> <replaceable
> pictogramnaam</replaceable
></group
> <group choice="opt"
><option
>-n</option
></group
> <group choice="opt"
><option
>-p</option
> <replaceable
> prioriteit</replaceable
></group
> <group choice="opt"
><option
>-r</option
></group
> <group choice="opt"
><option
>-s</option
></group
> <group choice="opt"
><option
>-t</option
></group
> <group choice="opt"
><option
>-u</option
> <replaceable
> user</replaceable
></group
> <group choice="opt"
><option
>--noignorebutton</option
></group
> <group choice="opt"
><option
>--attach</option
> <replaceable
> winid</replaceable
></group
> </cmdsynopsis>
<cmdsynopsis
><command
>kdesu</command
> <arg choice="opt"
>algemene &kde;-opties</arg
> <arg choice="opt"
>algemene &Qt;-opties</arg
> </cmdsynopsis>
<para
>De commandoregelopties zijn hieronder uitgelegd.</para>
<variablelist>
<varlistentry>
<term
><option
>-c <replaceable
>commando</replaceable
></option
></term>
<listitem
><para
>Dit specificeert het commando dat gedraaid zal worden als root. Er moet één argument in. Dus, als u, bijvoorbeeld, een nieuwe bestandsbeheerder wilt starten, kunt u op de prompt het volgende invoeren: <userinput
>$(kf5-config --path libexec)<command
>kdesu <option
>-c <replaceable
> &dolphin;</replaceable
></option
></command
></userinput
></para
></listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-d</option
></term>
<listitem
><para
>Geef debuginformatie weer.</para
></listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-f <replaceable
>bestand</replaceable
></option
></term>
<listitem
><para
>Met deze optie kunt u &kdesu; efficiënt gebruiken in <filename
>.desktop</filename
> bestanden. Het vertelt &kdesu; om het bestand gespecificeerd door de <parameter
>bestand</parameter
> te lezen. Als dit bestand schrijfbaar is door de huidige gebruiker, zal &kdesu; het commando als de huidige gebruiker uitvoeren. Als het niet schrijfbaar is, zal het commando uitgevoerd worden door de gebruiker <parameter
>gebruiker</parameter
> (standaard is dat root).</para>
<para
><parameter
>bestand</parameter
> wordt op de volgende manier bekeken: als <parameter
>bestand</parameter
> met een "/" begint, wordt het gezien als een absolute bestandsnaam. Anders wordt het gezien als de naam van een globaal &kde;-configuratiebestand.</para
></listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-i</option
> <replaceable
>pictogramnaam</replaceable
></term>
<listitem
><para
>Geeft het pictogram op dat in het wachtwoordvenster gebruikt moet worden. U kunt volstaan met de naam zonder extensie.</para>
<para
>Bijvoorbeeld, om &konqueror; in bestandsbeheerdermodus te starten en het &konqueror;-pictogram in het wachtwoordvenster te tonen:</para>
<screen
><userinput
>$(kf5-config --path libexec)<command
>kdesu</command
> <option
>-i konqueror</option
>
<option
>-c "konqueror --profile filemanagement"</option
></userinput
></screen>
</listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-n</option
></term>
<listitem
><para
>Sla het wachtwoord niet op. Dit schakelt het keuzevakje <guilabel
>Wachtwoord onthouden</guilabel
> in het dialoogvenster uit.</para
></listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-p</option
> <replaceable
>prioriteit</replaceable
></term>
<listitem>
<para
>Stel de prioriteit in. De prioriteit is een getal tussen 0 en 100, met 100 als hoogste prioriteit en 0 als laagste. De standaard is 50.</para>
</listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-r</option
></term>
<listitem
><para
>Realtime scheduling gebruiken.</para>
</listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-s</option
></term>
<listitem
><para
>Stop de kdesu daemon. zie <xref linkend="sec-password-keeping"/>.</para
></listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-t</option
></term>
<listitem
><para
>Schakelt terminaluitvoer in. Dit schakelt het bewaren van wachtwoorden uit. Dit is vooral voor debugdoeleinden; als u een consolemode programma wilt draaien, gebruik dan het standaardcommando <command
>su</command
>.</para
> </listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-u</option
> <replaceable
> gebruiker</replaceable
></term>
<listitem
><para
>Hoewel &kdesu; het meest gebruikt wordt om een commando als hoofdgebruiker (root) te starten, kunt u elke gebruikersnaam met bijbehorend wachtwoord opgeven</para>
</listitem>
</varlistentry>
</variablelist>
</chapter>
<chapter id="Internals">
<title
>Onder de motorkap</title>
<sect1 id="x-authentication">
<title
>X-authenticatie</title>
<para
>Het programma dat u uitvoert zal gedraaid worden onder de gebruikers-id root en zal in het algemeen geen toegang hebben tot uw grafische interface (X-display). &kdesu; werkt hier omheen door een authenticatie cookie voor uw scherm toe te voegen aan een tijdelijk <filename
>.Xauthority</filename
> bestand. Nadat het commando is beëindigd zal het bestand verwijderd worden. </para>
<para
>Als u geen gebruik maakt van X-cookies, dan staat u er alleen voor. &kdesu; zal dit opmerken en geen cokie toevoegen. U dient er dan zelf voor te zorgen dat root toegang hefet tot uw grafische omgeving.</para>
</sect1>
<sect1 id="interface-to-su">
<title
>Interface voor <command
>su</command
></title>
<para
>&kdesu; gebruikt het commando <command
>su</command
> van het systeem om de privileges te verkrijgen. In deze sectie wordt uitgelegd hoe &kdesu; dit doet. </para>
<para
>Omdat sommige <command
>su</command
>-implementaties (zoals die van &RedHat;) het wachtwoord niet van de <literal
>stdin</literal
> willen lezen, zal &kdesu; een pty/tty-paar aanmaken en zal het <command
>su</command
> met zijn standaard bestandsdescriptors van daaruit oproepen.</para>
<para
>Om een door de gebruiker geselecteerd commando uit te voeren in plaats van een interactieve shell, gebruikt &kdesu; het <option
>-c</option
> argument met <command
>su</command
>. Dit argument wordt ondersteund door elke shell die bestaat en is dus platformonafhankelijk. <command
>su</command
> geeft dit <option
>-c</option
> argument aan de shell van de doelgebruiker door en de shell zal het programma uitvoeren. Bijvoorbeeld: <command
>su <option
>root -c <replaceable
>het_programma</replaceable
></option
></command
>.</para>
<para
>In plaats van het gebruikerscommando direct uit te voeren met <command
>su</command
>, draait &kdesu; een klein stub-programmaatje genaamd <application
>kdesu_stub</application
>. Deze stub (draaiend als de doelgebruiker), vraagt wat informatie van &kdesu; over het pty/tty-kanaal (de stdin en de stdout van de stub) en draait dan het gebruikersprogramma. De informatie die overgebracht wordt is: de X-display, een X-authenticatie-cookie (als deze beschikbaar is), de <envar
>PATH</envar
> en het uit te voeren commando. De reden waarom een stub -programma wordt gebruikt is dat het cookie geheime informatie bevat en daarom niet over de commandoregel mag doorgegeven worden.</para>
</sect1>
<sect1 id="password-checking">
<title
>Wachtwoordcontrole</title>
<para
>&kdesu; zal het wachtwoord dat u ingevoerd hebt controleren en geeft een foutmelding als het niet correct is. De controle wordt uitgevoerd door een testprogramma: <filename
>/bin/true</filename
>. Als deze succesvol is, is het wachtwoord correct.</para>
</sect1>
<sect1 id="sec-password-keeping">
<title
>Wachtwoord onthouden</title>
<para
>Voor uw gemak implementeert &kdesu; de functie <quote
>wachtwoord onthouden</quote
> functie. Als u geïnteresseerd bent in beveiliging, lees dan deze alinea.</para>
<para
>Als u &kdesu; wachtwoorden laat onthouden opent u een (klein) beveiligingsgat in uw systeem. Het is duidelijk dat &kdesu; niet iemand anders dan uw eigen gebruikers-id toestaat om de wachtwoorden te gebruiken, maar, als het zonder voorzichtigheid gedaan is, zal dit de beveiliging van <systemitem class="username"
>root</systemitem
> verlagen tot het niveau van een normale gebruiker (u). Een cracker die in uw account breekt zal dan <systemitem class="username"
>root</systemitem
>-toegang kunnen krijgen. &kdesu; probeert dit te voorkomen. Het beveiligingsschema dat wordt gebruikt, is in onze ogen vrij veilig en wordt hieronder uitgelegd.</para>
<para
>&kdesu; gebruikt een daemon, genaamd <application
>kdesud</application
>. De daemon luistert voor commando's naar een &UNIX;-socket in <filename
>/tmp</filename
>. De mode van de socket is 0600, zodat alleen uw gebruikers-id ermee kan verbinden. Als wachtwoorden onthouden is ingeschakeld zal &kdesu; commando's uitvoeren door deze daemon. Het schrijft het commando en het <systemitem class="username"
>root</systemitem
>-wachtwoord naar de socket en de daemon voert het commando uit met behulp van <command
>su</command
>, zoals hierboven is omschreven. Hierna worden het commando en het wachtwoord niet weggegooid. Ze worden voor een bepaalde tijd bewaard. Dit is de tijdslimietwaarde in de configuratiemodule. Als een andere oproep voor hetzelfde commando in deze periode gedaan wordt zal de client het wachtwoord niet hoeven te geven. Om crackers die in uw account gebroken hebben niet de wachtwoorden van de daemon te laten stelen (bijvoorbeeld, door middel van een debugger), is de daemon geïnstalleerd in set-group-id nogroup. Dit zal ervoor zorgen dat alle normale gebruikers (inclusief u) geen wachtwoorden uit het <application
>kdesud</application
> -roces kunnen halen. De daemon zet ook de <envar
>DISPLAY</envar
> omgevingsvariabele gelijk aan de waarde die het had toen het gestart werd. Het enige dat een cracker kan doen is een programma in het huidige scherm uitvoeren.</para>
<para
>Een zwakke plek in dit schema is dat programma's die u uitvoert waarschijnlijk niet geschreven zijn met beveiliging in gedachte (zoals bij setuid <systemitem class="username"
>root</systemitem
> programma's). Dit betekent dat ze buffer overruns of andere problemen zouden kunnen hebben waarvan een cracker gebruik kan maken.</para>
<para
>Het gebruik van de functie wachtwoord onthouden is een afweging van comfort tegen beveiliging. Wij adviseren u om er goed over na te denken en om zelf te besluiten of u het al dan niet wilt gebruiken.</para>
</sect1>
</chapter>
<chapter id="Author">
<title
>Auteur</title>
<para
>&kdesu;</para>
<para
>Copyright 2000 &Geert.Jansen;</para>
<para
>&kdesu; is geschreven door &Geert.Jansen;. Het is min of meer gebaseerd op Pietro Iglio's &kdesu;, versie 0.3. Pietro en ik besloten dat ik dit programma in de toekomst zal onderhouden.</para>
<para
>De auteur kan bereikt worden via e-mail op &Geert.Jansen.mail;. Rapporteer alstublieft fouten zodat ik ze kan repareren. als u een suggestie heeft, neem dan alstublieft contact met mij op.</para>
&meld.fouten;&vertaling.niels;&vertaling.rinse; &underFDL;&underArtisticLicense; </chapter>
</book>
<!--
Local Variables:
mode: sgml
sgml-omittag: nil
sgml-shorttag: t
End:
-->
@@ -0,0 +1,377 @@
<?xml version="1.0" ?>
<!DOCTYPE refentry PUBLIC "-//KDE//DTD DocBook XML V4.5-Based Variant V1.1//EN" "dtd/kdedbx45.dtd" [
<!ENTITY % Dutch "INCLUDE">
]>
<refentry lang="&language;">
<refentryinfo>
<title
>KDE gebruikershandleiding</title>
<author
>&Lauri.Watts; &Lauri.Watts.mail;</author>
<date
>2010-09-18</date>
<productname
>K Desktop Environment</productname>
</refentryinfo>
<refmeta>
<refentrytitle
><command
>kdesu</command
></refentrytitle>
<manvolnum
>1</manvolnum>
</refmeta>
<refnamediv>
<refname
><command
>kdesu</command
></refname>
<refpurpose
>Voert een programma uit met verhoogde toegangsrechten</refpurpose>
</refnamediv>
<refsynopsisdiv>
<cmdsynopsis
><command
>kdesu</command
> <group choice="opt"
><option
>-c</option
><replaceable
> commando</replaceable
></group
> <group choice="opt"
><option
>-d</option
></group
> <group choice="opt"
><option
>-f</option
> <replaceable
> bestand</replaceable
></group
> <group choice="opt"
><option
>-i</option
> <replaceable
> pictogramnaam</replaceable
></group
> <group choice="opt"
><option
>-n</option
></group
> <group choice="opt"
><option
>-p</option
> <replaceable
> prioriteit</replaceable
></group
> <group choice="opt"
><option
>-r</option
></group
> <group choice="opt"
><option
>-s</option
></group
> <group choice="opt"
><option
>-t</option
></group
> <group choice="opt"
><option
>-u</option
> <replaceable
> user</replaceable
></group
> <group choice="opt"
><option
>--noignorebutton</option
></group
> <group choice="opt"
><option
>--attach</option
> <replaceable
> winid</replaceable
></group
> </cmdsynopsis>
<cmdsynopsis
><command
>kdesu</command
> <arg choice="opt"
>algemene &kde;-opties</arg
> <arg choice="opt"
>algemene &Qt;-opties</arg
> </cmdsynopsis>
</refsynopsisdiv>
<refsect1>
<title
>Beschrijving</title>
<para
>&kdesu; is een grafische frontend voor het &UNIX; <command
>su</command
> commando voor de K Desktop Environment. Het stelt u in staat om een programma te sterten als een andere gebruiker door het wachtwoord voor die gebruiker te leveren. &kdesu; is een programma zonder privileges; het gebruikt het systeemcommando <command
>su</command
>.</para>
<para
>&kdesu; heeft één extra functie: het kan optioneel wachtwoorden voor u onthouden. Als u deze functie wilt gebruiken hoeft u het wachtwoord slechts één keer in te voeren voor elk commando.</para>
<para
>Dit programma is bedoelt om te worden gestart vanaf de commandoreghel of vanuit een <filename
>.desktop</filename
> bestand.</para>
<para
>Omdat <command
>kdesu</command
> niet langer geïnstalleerd is in <userinput
> $(kf5-config --prefix)</userinput
>/bin maar in <userinput
>kf5-config --path libexec</userinput
> en daarom niet in uw <envar
>Path</envar
>, moet u <userinput
>$(kf5-config --path libexec)<command
>kdesu</command
></userinput
> gebruiken om <command
>kdesu</command
> te starten.</para>
</refsect1>
<refsect1>
<title
>Opties</title>
<variablelist>
<varlistentry>
<term
><option
>-c <replaceable
>commando</replaceable
></option
></term>
<listitem
><para
>Dit specificeert het commando dat gedraaid zal worden als root. Er moet één argument in. Dus, als u, bijvoorbeeld, een nieuwe bestandsbeheerder wilt starten, kunt u op de prompt het volgende invoeren: <userinput
>$(kf5-config --path libexec)<command
>kdesu <option
>-c <replaceable
> &dolphin;</replaceable
></option
></command
></userinput
></para
></listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-d</option
></term>
<listitem
><para
>Debug-informatie tonen.</para
></listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-f <replaceable
>bestand</replaceable
></option
></term>
<listitem
><para
>Met deze optie kunt u &kdesu; efficiënt gebruiken in <filename
>.desktop</filename
> bestanden. Het vertelt &kdesu; om het bestand gespecificeerd door de <parameter
>bestand</parameter
> te lezen. Als dit bestand schrijfbaar is door de huidige gebruiker, zal &kdesu; het commando als de huidige gebruiker uitvoeren. Als het niet schrijfbaar is, zal het commando uitgevoerd worden door de gebruiker <parameter
>gebruiker</parameter
> (standaard is dat root).</para>
<para
><parameter
>bestand</parameter
> wordt op de volgende manier bekeken: als <parameter
>bestand</parameter
> met een "/" begint, wordt het gezien als een absolute bestandsnaam. Anders wordt het gezien als de naam van een globaal &kde;-configuratiebestand.</para
></listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-i</option
> <replaceable
>pictogramnaam</replaceable
></term>
<listitem
><para
>Geeft het pictogram op dat in het wachtwoordvenster gebruikt moet worden. U kunt volstaan met de naam zonder extensie.</para>
</listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-n</option
></term>
<listitem
><para
>Sla het wachtwoord niet op. Dit schakelt het keuzevakje <guilabel
>Wachtwoord onthouden</guilabel
> in het dialoogvenster uit.</para
></listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-p</option
> <replaceable
>prioriteit</replaceable
></term>
<listitem>
<para
>Stel de prioriteit in. De prioriteit is een getal tussen 0 en 100, met 100 als hoogste prioriteit en 0 als laagste. De standaard is 50.</para>
</listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-r</option
></term>
<listitem
><para
>Realtime scheduling gebruiken.</para>
</listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-s</option
></term>
<listitem
><para
>Stop de kdesu-daemon. Dit is de daemon die wachtwoorden die werken op de achtergrond in een cache bewaart. Deze functie kan ook worden uitgeschakeld met de optie <option
>-n</option
> bij het initieel opstarten van &kdesu;.</para
></listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-t</option
></term>
<listitem
><para
>Schakel terminaluitvoer in. Dit schakelt wachtwoord opslaan uit. Dit is grotendeels bedoeld voor debugging; als u een console applicatie wilt draaien, gebruik dan het standaard commando <command
>su</command
>.</para
> </listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>-u</option
> <replaceable
> gebruiker</replaceable
></term>
<listitem
><para
>Hoewel &kdesu; het meest gebruikt wordt om een commando als hoofdgebruiker (root) te starten, kunt u elke gebruikersnaam met bijbehorend wachtwoord opgeven.</para>
</listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>--noignorebutton</option
></term>
<listitem
><para
>Geen knop 'Negeren' tonen.</para>
</listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term
><option
>--attach</option
> <replaceable
> winid</replaceable
></term>
<listitem
><para
>Zorgt er voor dat het venster zich gedraagt als dialoogvenster voor een X11-toepassing die wordt gespecificeerd via winid.</para>
</listitem>
</varlistentry>
</variablelist>
</refsect1>
<refsect1>
<title
>Zie ook</title>
<para
>su(1)</para>
<para
>Meer uitgebreide informatie vindt u in <ulink url="help:/kdesu"
>help:/kdesu</ulink
> (voer deze &URL; in in &konqueror; of typ <userinput
><command
>khelpcenter</command
> <parameter
>help:/kdesu</parameter
></userinput
> in op de opdrachtregel)</para>
</refsect1>
<refsect1>
<title
>Voorbeelden</title>
<para
>Om <command
>kfmclient</command
> als gebruiker <systemitem class="username"
>jim</systemitem
> te starten en het &konqueror;-pictogram in de wachtwoorddialoog te tonen:</para>
<screen
><userinput
>$(kf5-config --path libexec)<command
>kdesu</command
> <option
>-u jim</option
> <option
>-i konqueror</option
> <command
>kfmclient</command
></userinput
></screen>
</refsect1>
<refsect1>
<title
>Auteurs</title>
<para
>&kdesu; is geschreven door &Geert.Jansen; &Geert.Jansen.mail; en <personname
><firstname
>Pietro</firstname
><surname
>Iglio</surname
></personname
> <email
>iglio@fub.it</email
>. </para>
</refsect1>
</refentry>